Od czego zależą osiągnięcia szkolne uczniów?

 (na podstawie badań CEN)

 Lista czynników, od których według badaczy zależą osiągnięcia szkolne dzieci i młodzieży, jest bardzo długa i różnorodna. Nie ma żadnych wątpliwości, że o sukcesie szkolnym, szczególnie zaś o dobrym starcie w edukacji wśród czynników fizycznych przesądzają:

- rozwój biologiczny,

- sprawność ruchowa,

- stan zdrowia.

Różnice indywidualne w tym zakresie są wśród uczniów w Polsce znaczne, a ich tendencja wzrostowa budzi niepokój.

Wśród czynników psychologicznych można wymienić:

- cechy układu nerwowego - stwierdzono, że wysoka neurotyczność i cechy psychopatyczne utrudniają uczenie się,

- poziom inteligencji - uczniowie o wyższym poziomie inteligencji uzyskują lepsze i trwalsze wyniki w nauce,

- poziom aspiracji - ma silny wpływ na osiągnięcia szkolne, przy czym stwierdzono, że zarówno zbyt niska i zbyt wysoka motywacja obniżają wyniki edukacyjne,

- poczucie własnej wartości - uczniowie o wyższej samoocenie stawiają sobie większe wymagania, nie przeraża ich perspektywa porażki, są bardziej skłonni do podejmowania wyzwań, nawiązywania współpracy i wyrażania uczuć, uczą się na błędach. Natomiast uczniowie o niskiej samoocenie wydają się wycofani, wyizolowani, osiągają wyniki poniżej możliwości.

 Czynniki dotyczące środowiska ucznia:

- w mniejszych miastach i wsiach wciąż istnieją bariery edukacyjne. Tworzą je: rzadsza sieć szkolna, niższy poziom pracy szkól, mniejszy wskaźnik nauczycieli z wyższym wykształceniem, niski poziom wykształcenia rodziców, mniejsza możliwość wyboru szkoły ponadgimnazjalnej, znikome możliwości finansowe rodziców.

 Środowisko rodzinne ucznia jest najbardziej znaczącym czynnikiem mającym wpływ na karierę szkolną ucznia:

- negatywny wpływ ma bezrobocie rodziców, zwłaszcza ojca,

- poziom wykształcenia rodziców ma ścisły związek z osiągnięciami szkolnymi; im wyższe wykształcenie tym większe wymagania rodziców wobec dziecka, tym lepsze wyniki w nauce,

- ilość dzieci w rodzinie; dzieci z rodzin wielodzietnych (powyżej 3) osiągają gorsze wyniki w nauce od dzieci z pochodzących z rodzin mniej licznych.

Czynniki dotyczące szkoły:

- staż pedagogiczny nauczycieli - badania wykazały, że najwięcej osiągnięć notują nauczyciele pomiędzy 11 a 20 rokiem pracy lub między 41 a 55 rokiem życia,

- wykształcenie i pracowitość nauczycieli przekłada się na osiągnięcia uczniów, - zbyt długie lub zbyt krótkie przygotowanie się do zajęć wpływa niekorzystnie na przebieg i wyniki lekcji,

- pozytywny wpływ na wyniki nauczania ma satysfakcja płynąca z osiągnięć uczniów i wykonywania zawodu,

- zaobserwowano, że nauczyciele aktualizujący swoje wykształcenie lub uczestniczący w długich formach doskonalenia (powyżej 50 godzin) osiągają gorsze wyniki w nauczaniu.

 Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego w maju 2002 roku.

 Wpływ miejsca zamieszkania ucznia na jego osiągnięcia szkolne.

Na 52 uczniów mieszkających na wsi 28 – czyli około 53 % - uzyskało wynik 30 punktów na możliwych 50 z części matematyczno – przyrodniczej. Wśród dzieci miejskich na 59 uczniów wynik poniżej 30 punktów otrzymało 17 osób – co stanowi 30 % ogółu.

W części humanistycznej wśród uczniów pochodzących ze wsi 22 osoby, czyli 42 % uzyskało 30 punktów. Natomiast uczniowie zamieszkujący w mieście osiągnęli tak słaby wynik tylko w 22 %.

Wpływ środowiska rodzinnego i miejsca zamieszkania na osiągnięcia szkolne.

 Jako rodzinę dysfunkcyjną, czyli niekorzystnie wpływającą na rozwój i wychowanie dziecka, oceniłam rodzinę niepełną, niewydolną wychowawczo, czyli taką w której występują patologie społeczne, lub znajduje się ona pod kuratelą sądową, oraz rodzinę, w której funkcje wychowawcze spełnia jeden rodzic, gdyż drugi pracuje poza granicami kraju.

Wśród dzieci zamieszkujących we wsi z rodzin dysfunkcyjnych pochodziło 13 uczniów. Wynik poniżej 30 punktów z części humanistycznej uzyskało 8 uczniów, czyli około 61 %. W części matematyczno – przyrodniczej taki wynik uzyskało aż 77 %  uczniów (10 osób).

Wśród dzieci zamieszkujących w mieście w rodzinach dysfunkcyjnych wychowywało się 9 uczniów. W części humanistycznej wynik poniżej 30 punktów uzyskało 44 % dzieci (4 osoby), natomiast w części matematyczno – przyrodniczej 55 % (5 osób).

 Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego w roku 2003.

 Miejsce zamieszkania a wyniki egzaminu:

 Na 51 uczniów pochodzących ze wsi 62 % uzyskało wynik poniżej 30 punktów w części matematyczno – przyrodniczej (38 osób), a wśród uczniów mieszkających w mieście taki wynik uzyskało 61 % (na 52 osoby – 32). W części humanistycznej wśród uczniów pochodzących ze wsi wynik poniżej 30 punktów uzyskało 47% dzieci (24 osoby), wśród uczniów mieszkających w mieście 25 % (13 osób).

W rodzinach dysfunkcyjnych wychowywało się 14 uczniów pochodzących ze wsi i 12 mieszkających w mieście.

W części humanistycznej egzaminu gimnazjalnego różnica między osobami pochodzącymi z miasta i ze wsi była niewielka. Wynik poniżej 30 punktów uzyskało 57 % uczniów ze wsi i 58 % uczniów z miasta.

W części matematyczno – przyrodniczej  uczniowie pochodzący ze wsi wypadli lepiej niż uczniowie pochodzący z miasta, gdyż wynik poniżej 30 punktów uzyskało tylko 71 % uczniów wiejskich i aż 83 % uczniów z miasta. 

 Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego w roku 2004.

 Miejsce zamieszkania a wyniki egzaminu.

W wyniku reorganizacji obwodów szkolnych w roku szkolnym 2003 – 2004 do Gimnazjum nr 2 uczęszczają dzieci z Pińska i z Wolwarku. Pozostali gimnazjaliści z Królikowa, Chraplewa, Słupów, Retkowa i Dąbrówki przeszli do Gimnazjum nr 1.

 Po reorganizacji do egzaminu gimnazjalnego przystąpiło 10 uczniów pochodzących ze wsi.

W części humanistycznej 80 % dzieci ze wsi uzyskało mniej niż 30 punktów. Wśród dzieci miejskich taki wynik uzyskało 45 % uczniów.

W części matematyczno – przyrodniczej 100% uczniów wiejskich nie uzyskało 30 punktów. Wśród dzieci miejskich – 74 %.

 Z rodzin dysfunkcyjnych pochodziło 4 uczniów ze wsi i 10 uczniów z miasta.

W części humanistycznej egzaminu 30 punktów nie uzyskało 75 % uczniów wiejskich i 60 % uczniów miejskich.

W części matematyczno – przyrodniczej 100 % uczniów mieszkających we wsi nie uzyskało 30 punktów. Wśród dzieci miejskich było to 90 %.

 Wnioski:

 Uczniowie pochodzący ze wsi osiągnęli w latach 2002 -2004 gorsze wyniki końcowe egzaminu gimnazjalnego niż dzieci miejskie. Uczniowie ze wsi odnosili gorsze rezultaty w części matematyczno – przyrodniczej, a nieco lepsze w części humanistycznej. Podobne wyniki uzyskały dzieci mieszkające w mieście, w części humanistycznej wypadły lepiej niż w części matematyczno – przyrodniczej. Różnica w wynikach między dziećmi pochodzącymi ze wsi a dziećmi z miasta z części humanistycznej jest o wiele mniejsza niż z części matematyczno – przyrodniczej.

 Uczniowie wychowujący się w rodzinach dysfunkcyjnych wiejskich uzyskali także gorsze wyniki w egzaminie niż dzieci miejskie pochodzące z rodzin dysfunkcyjnych. Więcej trudności sprawił tym dzieciom egzamin z części matematyczno – przyrodniczej, lepiej poradziły sobie w tej części dzieci miejskie pochodzące z rodzin dysfunkcyjnych. Wyjątek stanowią wyniki egzaminu w roku 2003. W tym roku dzieci pochodzący z rodzin dysfunkcyjnych miejskich wypadły gorzej niż dzieci z rodzin dysfunkcyjnych ze wsi, szczególnie dotyczy to części matematyczno – przyrodniczej, gdzie różnica wynosi aż 12 %.Wynik taki jest zaskakujący, być może spowodowany jest tym, że stopień dysfunkcji rodzin dzieci przystępujących do egzaminu w roku 2003 był większy w mieście niż we wsi.

 Opracowała:

Maria Żemojtel - pedagog gimnazjum